നിങ്ങൾ ഒരു ക്രിമിനൽ കേസിലെ പ്രതി ആയിരിക്കേ , പോലീസ് നിങ്ങളുടെ നിങ്ങളുടെ മൊബൈൽ ഫോൺ അടക്കം ഉള്ള ഡിജിറ്റൽ ഡിവൈസുകൾ പൊലീസിന് പാസ്സ്വേർഡ് ഉൾപ്പെടെ നൽകണം എന്ന് പറഞ്ഞു നിർബന്ധിക്കുകയോ നോട്ടീസ് നൽകുകയോ ചെയ്താൽ എന്ത് ചെയ്യണം ?
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 20(3) ന്റെ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ലഭിക്കുമോ ?
ഇപ്രകാരം നോട്ടീസ് ലഭിച്ചു മൊബൈൽ ഫോൺ നൽകുകയോ ഹാജരാക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ ജാമ്യം റദ്ദ് ചെയ്യുവാൻ പൊലീസിന് സാധിക്കുമോ ?
ഇപ്രകാരം നോട്ടീസ് ലഭിച്ചു മൊബൈൽ ഫോൺ നൽകുകയോ ഹാജരാക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ അന്വേഷണവുമായി സഹകരിക്കുന്നില്ല എന്ന് പറഞ്ഞു പൊലീസിന് നിങ്ങൾക്കെതിരെ ജാമ്യം റദ്ദ് ചെയ്യുന്നതിന് വേണ്ടി കോടതിയെ സമീപിക്കുവാൻ സാധിക്കുമോ ?
പ്രശോധിക്കാം :
Article 20(3) യെ കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയുവാൻ കമൻ്റ് സെക്ഷനിൽ ഉള്ള ലിങ്ക് ക്ലിക്ക് ചെയ്യുക
ആർട്ടിക്കിൾ 20(3) ചുരുക്കി പറഞ്ഞാൽ , നിങ്ങൾ ഒരു കേസിലെ പ്രതിയാണെങ്കിൽ , നിങ്ങൾക്ക് എതിരായുള്ള തെളിവുകൾ നിങ്ങൾ പോലീസിനോടോ , കോടതിയോടോ പറഞ്ഞു നൽകേണ്ട കാര്യം ഇല്ല . ഇത് പ്രതിയുടെ മൗലിക അവകാശം ആണ് .
എന്നാൽ പല കോടതി ജഡ്ജ്മെന്റുകൾ പ്രകാരം ഒരു പ്രതി വാക്കാൽ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കു ( testimonial ) മാത്രം ആണ് ഈ പ്രൊട്ടക്ഷൻ ഉള്ളത് ,
അങ്ങനെ ഉള്ളപ്പോൾ ആണ് , മൊബൈൽ ഫോൺ വാങ്ങുന്നതും പാസ്സ്വേർഡ് ചോദിക്കുന്നതിനും , പറഞ്ഞു കൊടുക്കാതിരിക്കുന്നതിനും പ്രതിക്ക് അവകാശം ഉണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം വരുന്നത് ,
സാധാരണ നിലയിൽ ഒരു കേസിൽ പ്രതിയായാൽ ഒന്നുകിൽ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്യുമ്പോൾ തന്നെ മൊബൈൽ ഫോൺ സീസർ ചെയ്ത് എടുക്കുകയും , നമ്മളോട് പാസ്സ്വേർഡ് ആവശ്യപ്പെടാറും ഉണ്ട് .
അതല്ലങ്കിൽ CRPC 91 / BNSS 94 പ്രകാരം നോട്ടീസ് തന്നും ഇപ്രകാരം മൊബൈൽ ഫോൺ , ലാപ്ടോപ്പ് , അതിന്റെ പാസ്സ്വേർഡ് എന്നിവ ആവശ്യപ്പെടാറുണ്ട് .
പ്രതി ഇത് പൊലീസിന് നൽകിയില്ലെങ്കിൽ , പ്രതി അന്വേഷണവുമായി സഹകരിക്കുന്നില്ല എന്നും , ജാമ്യ വ്യവസ്ഥ ലംഘിച്ചു എന്നും പറഞ്ഞു ജാമ്യം റദ്ദു ചെയ്യാറുണ്ട് .
എന്നാൽ BNSS 94 / Crpc 91 പ്രകാരം നോട്ടീസ് നൽകി ഏതൊരു വ്യക്തിക്കും ഇപ്രകാരം ഡോക്യുമെന്റ് , any devices , മറ്റു വസ്തുക്കൾ എന്നിവ ഹാജരാക്കുവാൻ അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥനും - കോടതിക്കും അധികാരം ഉണ്ട് , എന്നാൽ ഈ നോട്ടീസ് പ്രതിക്ക് നൽകി ഇത്തരത്തിൽ പ്രതിയോട് രേഖകൾ / Devices , മറ്റു വസ്തുക്കൾ ഹാജരാക്കുവാൻ സാധിക്കുമോ എന്നതാണ് ചോദ്യം ?
എന്നാൽ ഈ ചോദ്യം സുപ്രീം കോടതിയിൽ Gujarat v. Shyamlal Mohanlal Choksi (1965 KHC 632 - 5 ജഡ്ജസ് ബെഞ്ച് ) എന്ന കേസിൽ വരികയും - അപ്രകാരം Crpc 91 / BNSS 94 പ്രകാരം മുകളിൽ പറഞ്ഞ രേഖകൾ / Devices , മറ്റു വസ്തുക്കൾ ഹാജരാക്കുവാൻ പ്രതിക്ക് നോട്ടീസ് നൽകുവാൻ സാധിക്കില്ല എന്ന് വിലയിരുത്തി .
ഈ വിധി V. S. Kuttan Pillai v. Ramakrishnan (1980 KHC 559 ) എന്ന കേസിലും , Crpc 91 / BNSS 94 പ്രകാരം മുകളിൽ പറഞ്ഞ രേഖകൾ / Devices , മറ്റു വസ്തുക്കൾ ഹാജരാക്കുവാൻ പ്രതിക്ക് നോട്ടീസ് നൽകുവാൻ സാധിക്കില്ല സുപ്രീം കോടതി വീണ്ടും ഉത്തരവിട്ടു .
ഇതേ കാര്യം കേരള ഹൈ കോടതി Rajesh v. State of Kerala
(2023 KHC 9993 ) , Karthika Pradeep v. State of Kerala (2025 KHC 2453 ) എന്ന കേസിലും വ്യാഖ്യാനിച്ചു . ഇത്തരത്തിൽ Crpc 91 / BNSS 94 പ്രകാരം നോട്ടീസ് നൽകുന്നത് പ്രതിയുടെ ഇന്ത്യൻ ഭരഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 20 (3) ന്റെ ലംഘനം ആണെന്ന് കണ്ടെത്തി .
ഇനി പ്രതി ഇപ്രകാരം മൊബൈൽ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റു രേഖകൾ പോലിസിസിനു മുൻപാകെ ഹാജരാക്കിയില്ലെങ്കിൽ - അന്വേഷണവുമായി സഹകരിക്കുന്നില്ല എന്ന് പറഞ്ഞു ജാമ്യം റദ്ദ് ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കുമോ ?
സുപ്രീം കോടതി Vinay Kumar Gupta v. State of Madhya Pradesh [2026 KHC 7087 ] എന്ന കേസിൽ ആർട്ടിക്കിൾ 20(3) നു പ്രാധാന്യം നൽകിക്കൊണ്ട് ഇപ്രകാരം വിലയിരുത്തി - അന്വേഷണവുമായി സഹകരിക്കുക എന്നത് ഭരണഘടനയിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 20(3) ലംഘിച്ചു കൊണ്ടാവരുത് എന്നും , അന്വേഷണം നടത്തേണ്ടത് സ്റ്റേറ്റിന്റെ ബാധ്യത ആണ് എന്നും അത് പ്രതിയുടെ ബാധ്യത അല്ല എന്നും വിലയിരുത്തി ..
ഇതിൽ നിന്നും തന്നെ - പ്രതിയായ ഒരാൾ പോലീസ് ഓഫീസറുടെ നിർബന്ധത്തിനോ - Crpc 91 / BNSS 94 പ്രകാരം ഉള്ള നോട്ടീസ് നൽകി എന്ന പേരിൽ നിങ്ങളുടെ / നിങ്ങൾക്ക് എതിരായി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന തെളിവുകൾ , മൊബൈൽ ഫോൺ , ലാപ്ടോപ്പ് , etc എന്നിവ നൽകേണ്ട കാര്യം ഇല്ല .
ഇനി സ്വമേധയാ പോലീസ് സെർച്ച് നടത്തി ഇത്തരത്തിൽ ഉള്ള ഡിജിറ്റൽ ഡിവൈസുകൾ കണ്ടെത്തി സീസർ ചെയ്താൽ അതിന്റെ പാസ്സ്വേർഡ് പറഞ്ഞു കൊടുക്കേണ്ട കാര്യം പ്രതിക്ക് ഇല്ല .
അപ്പോൾ പിന്നെ പൊലീസിന് എന്ത് ചെയ്യുവാൻ സാധിക്കും ? പൊലീസിന് ഫോറൻസിക് സയൻസ് ലാബിലേക്ക് അയക്കുവാൻ മാത്രമേ നിയമ പരമായി സാധിക്കൂ .
Share this
EmoticonEmoticon